24/01/1822, στο νησί της Παμβώτιδας, έπεφτε νεκρός ένας από τους ισχυρότερους και πιο αντιφατικούς άνδρες που γνώρισαν ποτέ τα Βαλκάνια,ο Αλή Πασάς ο Τεπελενλής. Με τον θάνατό του έκλεισε όχι μόνο ένα Πασαλίκι...
αλλά και μια ολόκληρη εποχή ραγδαίας αυτονόμησης, πνευματικής ύβρεως και ιστορικής ειρωνείας. Ο Αλβανός Αλή γεννήθηκε στο Τεπελένι λίγο μετά το 1740, σε έναν κόσμο όπου η κοινωνική άνοδος δεν περνούσε από τα γράμματα αλλά από το όπλο. Αγράμματος μεν αλλά πολύγλωσσος (Ελληνικά, Βλάχικα, Αρβανίτικα, Αλβανικά, Τουρκικά, Ιταλικά, Σέρβικα, Ιταλικά, Αγγλικά και Γαλλικά!!!), αλλά εξαιρετικά ευφυής, ανατράφηκε από τη μητέρα του Χάμκω, γυναίκα σκληρή και φιλόδοξη, που καλλιέργησε μέσα του την πεποίθηση ότι η εξουσία δεν χαρίζεται αλλά κατακτάται με το 🗡️ σου.
Σε ηλικία δεκαπέντε ετών ακολούθησε τον δρόμο της ληστείας, συγκροτώντας ένοπλη ομάδα από Λιάπηδες και Τόσκηδες. Από πολύ νωρίς έδειξε ότι δεν ήταν απλός κακοποιός αλλά άνθρωπος με πολιτικό ένστικτο. Οι συμμαχίες μέσω γάμων, οι μηχανορραφίες και η προσαρμογή του στις οθωμανικές δομές τον οδήγησαν σταδιακά στη διοικητική ιεραρχία της Αυτοκρατορίας. Το 1788 κατέλαβε το Πασαλίκι των Ιωαννίνων. Από εκεί και έπειτα δημιούργησε ουσιαστικά ένα κράτος εν κράτει. Η επικράτειά του επεκτάθηκε στην Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα και εμμέσως στον Μοριά, όπου ο γιος του Βελής διορίστηκε Μόρα Βαλεσί (Πασάς της Πελοποννήσου). Η εξουσία του βασίστηκε στη βία, αλλά συνοδεύτηκε και από διοικητική οργάνωση δρόμοι, γέφυρες, εμπόριο, καταπολέμηση της ληστείας και σχετική ασφάλεια επιβαλλόμενη, αλλά πραγματική. Ο Αλή Πασάς υπήρξε θρησκευτικά αδιάφορος. Αν και μουσουλμάνος, δεν επέδειξε θρησκευτικό φανατισμό. Ανέχτηκε πλήρως τους χριστιανούς, χρησιμοποίησε Έλληνες ως γραμματικούς, γιατρούς και στρατιωτικούς, και περιέβαλε την αυλή του στα Ιωάννινα με ανθρώπους των γραμμάτων, όπως ο Αθανάσιος Ψαλλίδας και ο Ιωάννης Βηλαράς.
Στο στρατιωτικό του περιβάλλον βρέθηκαν νέοι που αργότερα θα διαδραμάτιζαν σημαντικό ρόλο στην Ελληνική Επανάσταση ο Γεώργιος Καραϊσκάκης και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος έμαθαν την τέχνη του πολέμου και της διοίκησης υπό την επιρροή του Αλή, είτε ως μαθητευόμενοι, είτε ως στρατιωτικοί αιχμάλωτοι. Άλλοι όπως ο Μάρκος Μπότσαρης και ο Κίτσος Τζαβέλλας επηρεάστηκαν έμμεσα από το πολιτικό και στρατιωτικό περιβάλλον που διαμόρφωσε(ειδικότερα ο Μάρκος που είχε φοιτήσει στην στρατιωτική σχολή που είχε ιδρύσει ο Αλή πασάς), αλλά δεν υπηρέτησαν τον Αλή(εξαίρεση αποτελεί η συμμαχία μαζί του ένα χρόνο πριν πεθάνει εναντίον των στρατευμάτων του σουλτάνων)μιας και ήταν ορκισμένοι εχθροί του. Η σύγκρουσή του με τον Σουλτάνο Μαχμούτ Β΄ υπήρξε αναπόφευκτη. Ο Αλή είχε συγκεντρώσει υπερβολική ισχύ και λειτουργούσε πλέον ως ανεξάρτητος ηγεμόνας. Το 1820 κηρύχθηκε ένοχος εσχάτης προδοσίας. Η εκστρατεία για την εξόντωσή του, με επικεφαλής τον Χουρσίτ Πασά, απορρόφησε τεράστιες οθωμανικές δυνάμεις, αφήνοντας κενά στην Πελοπόννησο που συνέβαλαν στην έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Ο Αλή Πασάς πολιορκήθηκε επί μήνες. Όταν δέχθηκε ανακωχή με υποσχέσεις αμνηστίας, μεταφέρθηκε στο νησί της λίμνης των Ιωαννίνων. Εκεί, στη Μονή του Αγίου Παντελεήμονος, έλαβε αντί για χάρη το φιρμάνι του θανάτου. Εάν και πλέον σε μεγάλη ηλικία, γύρω στα 80 το έλεγε η ψυχή του,αντιστάθηκε σθεναρά, πυροβόλησε, τραυματίστηκε θανάσιμα και τελικά εξέπνευσε σαν σήμερα στις 24 Ιανουαρίου 1822.
Το κεφάλι του ταρριχεύθηκε και στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Η τεράστια περιουσία του δεν βρέθηκε ποτέ ολόκληρη δημιουργώντας θρύλους και αναζητήσεις από επίδοξους χρυσοθήρες μέχρι και σήμερα. Ο Αλή Πασάς δεν υπήρξε ήρωας με την ηθική έννοια, υπήρξε όμως αναντίρρητα ιστορική δύναμη.Ακριβώς γι'αυτό, επειδή υπήρξε σκοτεινός, κυνικός, διφορούμενος και αληθινός, δεν χωρούσε εύκολα σε εθνικούς μύθους. Η μορφή του δεν προσφερόταν για εξιδανίκευση. Έτσι, παραμερίστηκε, παρότι αποτελεί την ισχυρότερη πολιτική προσωπικότητα που ανέδειξε ο αλβανικός χώρος στους νεότερους χρόνους.
Η Ιστορία, όμως, δεν γράφεται μόνο από φωτεινούς ήρωες, γράφεται και από ανθρώπους που, χωρίς να το επιδιώξουν ή και όχι, άλλαξαν τον ρου των γεγονότων και ο Αλή Πασάς ο Τεπελενλής υπήρξε ξεκαθαρά ένας από αυτούς.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου